Depremin enerjisini bina donanımı yutacak

 

MİTHAT YURDAKUL / ANKARA - Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Türkiye’nin deprem riski taşıyan yapı stoğunu daha güvenli hale getirmek amacıyla önemli bir düzenlemeyi hayata geçirecek. Hazırlanan yönetmelik taslağına göre, mevcut binalara deprem yalıtım birimleri eklenerek sarsıntının binaya iletimi azaltılacak. Binanın enerji yutma kapasitesini artıracak özel donanımlar kullanılacak.

Kapsamlı ve bütüncül bir bina güçlendirme yönetmeliği bulunmaması üzerine harekete geçen bakanlığın hazırladığı taslakla, mevcut yapıların güvenliğinin artırılmasına yönelik olarak bilimsel ve mühendislik esaslarına dayanan, uygulanabilir, denetlenebilir ve sürdürülebilir bir çerçevenin oluşturulması sağlanacak. Türkiye’nin mevcut yapı stoğunun büyük bir kısmının güncel yönetmeliklerden önce inşa edildiği vurgulanırken, “bina güçlendirme” seçeneği can ve mal kayıplarını azaltacak en stratejik çözüm olarak belirtiliyor.

Enerjiyi yutacak donanım

Taslağa göre mevcut binalara deprem yalıtım birimleri eklenerek sarsıntının binaya iletimi azaltılacak. Binanın enerji yutma kapasitesini artıracak özel donanımlar kullanılacak. Kolon, kiriş ve perdelerin yüksek dayanımlı polimerlerle sarılarak güçlendirilmesine ilişkin de esaslar getirilecek. Yüksek binaların güçlendirilmesi, sönümleme sistemi veya deprem yalıtımı eklenmesi gibi “özellik arz eden” projelerde, uzman inşaat mühendislerinden tasarım gözetimi ve kontrolü hizmeti alınması zorunlu olacak. Güçlendirme uygulamalarını yapacak personelin mesleki yeterlilik belgesine veya ilgili ustalık belgelerine sahip olması gerekecek. Uygulama sırasında projede öngörülmeyen bir durumla (malzeme zayıflığı, taşıyıcı kusuru vb.) karşılaşılması halinde çalışmalar durdurulacak ve proje revizyonu zorunlu tutulacak.

Bina sahibine bakım sorumluluğu

Taslağın öne çıkan maddelerinden biri güçlendirme sonrası dönemi kapsıyor. Proje müellifi, binanın hizmet ömrü boyunca performansını koruması için bir “Kalite Kontrol Planı” hazırlayacak ve periyodik bakım/izleme faaliyetlerini belirleyecek. Bu faaliyetlerin yerine getirilmesinden doğrudan bina sahibi sorumlu olacak. Yönetmelik taslağıyla, binaların kullanım amacına ve yükseklik sınıfına (BYS) göre farklı performans hedefleri tanımlanıyor. Ekonomik sınırların zorlandığı durumlarda, can güvenliğini tehlikeye atmadan, belirli teknik koşullar altında asgari performans hedeflerinin seçilmesine imkan tanınarak, güçlendirmenin yaygınlaştırılması amaçlanıyor.