Rejim durduramıyor

 

İran’da 28 Aralık 2025’te, ülkedeki yerel para biriminin döviz kurlarına karşı yüksek değer kaybı ve ekonomik sorunlar nedeniyle Tahran Kapalı Çarşı’da esnafın başlattığı protestolar, ülkenin birçok kentinde şiddetlenerek devam ediyor.

İran İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı (HRANA), ekonomik sorunlar nedeniyle başlayan gösterilerde hayatını kaybedenlerin sayısının 65’e çıktığını bildirdi. İran’daki 31 eyalete yayılan gösterilerde 7’si 18 yaşından küçük toplam 50 eylemci ile emniyet güçlerine bağlı 15 kişinin yaşamını yitirdiği aktarılan raporda, ülke genelinde toplam 2 bin 311 kişinin gözaltına alındığı belirtildi. Yaralanmaların ise büyük ölçüde saçma ve plastik mermilerin isabet etmesi sonucu meydana geldiği ifade edildi. Başkent Tahran’daki çok sayıda hastanenin yaralılarla dolup taştığı belirtiliyor.

Kesinti ters tepti

Perşembe akşamından beri ülkede internet erişimi kesildi ve bu nedenle bilgi akışında sorunlar yaşanıyor. Ancak internet erişiminin engellenmesi eylemcileri durdurmadı. Nitekim CNN’e konuşan ve güvenlik gerekçeleriyle isminin açıklanmasını istemeyen İran’ın başkentinden 47 yaşındaki bir adam “İnternet kesintisi ters tepti, çünkü can sıkıntısı ve hayal kırıklığı daha da fazla insanı sokaklara döktü” dedi.

Sokaklarda gösteriler devam ederken yetkililerin baskıyı artırdığına dair işaretler var. İran ordusundan yapılan son açıklamada da, sert bir mesaj verildi. Açıklamada, İran halkının birlik ve beraberlik içinde hareket etmesinin gerekliliğine vurgu yapılırken, İran ordusunun diğer silahlı kuvvetlerle birlikte “ulusal çıkarları, stratejik altyapıları ve kamu mallarını güçlü bir şekilde koruyacağı” ifade edildi.

Trump izliyor

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’da devam eden protestolarla ilgili yaptığı paylaşımda “ABD İran’daki cesur insanları destekliyor” dedi. ABD Başkanı Donald Trump ise yaptığı son açıklamada, ABD’nin İran halkına “yardıma hazır olduğunu” belirterek “İran, belki de daha önce hiç olmadığı kadar özgürlüğe bakıyor” değerlendirmesinde bulundu. Trump önceki günde “İran’ın başı büyük dertte. Bana öyle geliyor ki halk bazı şehirleri ele geçiriyor, birkaç hafta önce kimse bunun mümkün olacağını düşünmezdi. Durumu çok yakından izliyoruz” ifadelerini kullanmıştı. İran’daki protestocuların güvende olmasını istediklerini belirten Trump, “İranlı liderlere şunu söylüyorum, ateş açmasanız iyi olur, çünkü biz de ateş etmeye başlarız. İran’ı vurabiliriz” demişti. Başkan Trump, bu ifadesiyle Amerikan askerlerinin ülkeye ayak basmasını kastetmediğini, göstericilere ateş açılması durumunda kendilerinin de bu hususta bazı adımlar atacaklarını söyledi.

Dünyadan tepki

İngiltere, Almanya ve Fransa liderleri de ortak bir açıklama yaparak “İran güvenlik güçlerinin şiddet uyguladığı yönündeki haberlerden derin endişe duyduklarını ve protestocuların öldürülmesini şiddetle kınadıklarını” belirtti. Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İngiltere Başbakanı Keir Starmer ve Almanya Başbakanı Friedrich Merz, “İranlı yetkililerin kendi halkını koruma sorumluluğu vardır ve misilleme korkusu olmadan ifade özgürlüğüne ve barışçıl toplanmaya izin vermelidirler” açıklamasında bulundu.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri sözcüsü Stéphane Dujarric de “Dünyanın her yerinde insanların barışçıl bir şekilde gösteri yapma hakkı ve hükümetlerin de bu hakkı koruma ve bu hakka saygı gösterilmesini sağlama sorumluluğu var” dedi.

Pehlevi öne çıkıyor

İran’ın son şahının oğlu Rıza Pehlevi’nin eylemcilere mesajları devam ediyor. Sürgende yaşayan Pehlevi son olarak yayınladığı mesajda “Amacımız artık sadece sokaklara çıkmak değil. Amacımız şehir merkezlerini ele geçirmeye ve kontrol altında tutmaya hazırlanmak” dedi. 65 yaşındaki Pehlevi, kendisini bir ‘iktidar adayı’ değil, İran’ı otoriterlikten demokrasiye taşıyacak ulusal bir geçiş sürecinin emanetçisi olarak tanımlıyor.

X bayrağı değiştirdi!

Sosyal medya platformu X (Twitter) emojilerde kullanılan İran bayrağını değiştirdi. Bir kullanıcının talebi üzerine platformun web sürümündeki İran bayrağı, İslam devrimi öncesinde kullanılan aslan ve güneş simgeli bayrakla değiştirildi.